ΗΜΕΡΙΔΑ - Διοργάνωση: ΕΣΤΙΑ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ
ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΑΠΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, Κριτική θεώρηση τοῦ Νέου Πολλαπλοῦ βιβλίου στὰ Ἑλληνικά Σχολεῖα.
ΑΙΘΟΥΣΑ EΚΔΗΛΩΣΕΏΝ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ, ΚΥΡΙΑΚΗ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026 - 16.30
Σταυρούλα Θεοδώση
ἐκπ/κός Α΄θμιας Ἐκπ/σεως
«Τή γλῶσσα μοῦ ἔδωσαν...ψηφιακή...»
Σεβασμιώτατε / Πανοσιολογιώτατε / Αιδεσιμολογιώτατε / Αξιότιμοι ομότιμοι και εν ενεργεία εκπαιδευτικοί, κυρίες και κύριοι, αγαπητοί γονείς και μαθητές ΧΑΙΡΕΤΕ! Καλή κι ευλογημένη χρονιά!
Το πολλαπλό βιβλίο ο λόγος που βρισκόμαστε εδώ και οφείλω θερμές ευχαριστίες στην Εστία Πατερικών Μελετών γιατί ως σανίδα σωτηρίας στάθηκε δίπλα μας όταν ήρθαμε αντιμέτωποι με το Πολλαπλό Βιβλίο! Μόλις τον Ιούνιο κληθήκαμε να επιλέξουμε το κατάλληλο βιβλίο ανά μάθημα με κριτήρια…παιδαγωγικά και χρονικό περιθώριο μόλις μίας εβδομάδας!! Το υλικό που είχαμε να μελετήσουμε ήταν μια διεύθυνση στο διαδίκτυο που ήταν αναρτημένα τα νέα βιβλία! Επιλέξαμε βεβιασμένα και με βαριά καρδιά – για να μην το κάνει άλλος για εμάς- αυτό που ήταν κατά τη γνώμη μας το λιγότερο κακό και επιζήμιο… Έκπληκτοι είδαμε πως αρκετά βιβλία αλλά και qr code δεν ήταν προσβάσιμα -εκ των υστέρων – λόγω … διορθώσεων! ΠΟΙΟΣ Ο
ΛΟΓΟΣ ΛΟΙΠΟΝ ΤΟΣΗΣ ΒΙΑΣΥΝΗΣ;;;;
Δι ευχών του αείμνηστου Πνευματικού μου πατέρα πατρός Σαράντη Σαράντου, του παππούλη μου πατρός Αναστασίου, του πατέρα μου πατρός Χαραλάμπη και του συζύγου μου Ευαγγέλου, με μεγάλο πόνο ψυχής θα προσπαθήσω να κάνω μια μικρή αναφορά στο μάθημα της Γλώσσας όπως αυτό δίνεται στο Πολλαπλό βιβλίο.
«Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική» θα μας πει ο Ελύτης στο Άξιον Εστί. Τη γλώσσα μου έδωσαν … ψηφιακή θα πει ο μαθητής του 2027-2028. Είναι απαραίτητα επιζήμιο οτιδήποτε ψηφιακό; Όχι βέβαια! Και σε πολλές περιπτώσεις είναι πολύ εξυπηρετικό! Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση ίσως να μην είναι τόσο ακίνδυνο.
Το μάθημα της Γλώσσας λοιπόν αλλάζει μορφή. Υποστηρίζεται ότι αυτό προέκυψε από τις αλλαγές στο παγκόσμιο και τοπικό περιβάλλον της εκπαίδευσης σε κοινωνικούς, πολιτιστικούς, περιβαλλοντικούς και οικονομικούς παράγοντες. Με βάση το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών ο εκπαιδευτικός καλείται να επικεντρωθεί ΟΧΙ στον τρόπο ή ακόμα και στο περιεχόμενο της διδασκαλίας του αλλά στο πώς μαθαίνουν οι μαθητές της τάξης του. […] Επιπλέον βασική καινοτομία των βιβλίων είναι η διεύρυνσή τους με ψηφιακό υλικό το οποίο περιλαμβάνει βίντεο, ασκήσεις, παρουσιάσεις, δραστηριότητες. Όλο αυτό σε μια εποχή που τα παιδιά έχουν εθιστεί σε οποιαδήποτε μορφή οθόνης, κι ενώ άλλες χώρες επιστρέφουν στα βιβλία, εμείς τα εμπλουτίζουμε με ψηφιακά παράθυρα εξαναγκάζοντας τα παιδιά από την Α’ τάξη να έχουν πρόσβαση σε κινητό ή ηλεκτρονικό υπολογιστή για να μπορούν να συμμετέχουν στο μάθημα. Αν το υλικό ήταν συμπληρωματικό δεν θα υπήρχε ανησυχία. Το ζήτημα είναι ότι το περιεχόμενο είναι απαραίτητο όπως θα δούμε στη συνέχεια!
Ως προς το περιεχόμενο του μαθήματος το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών αναφέρει: Η καλλιέργεια ταυτότητας ενεργού πολίτη ο οποίος θα αναγνωρίζει τις αξίες καθώς και το περιεχόμενο του πολιτισμού (καλλιέργεια πολιτισμικής ταυτότητας) είναι οι δύο βασικές ενότητες που διατρέχουν τα βιβλία όλων των σχολικών τάξεων με διαφορετική μορφή και περιεχόμενο διαβαθμισμένης δυσκολίας ανάλογα με την ηλικία στην οποία απευθύνονται. Η ενότητα του «Ενεργού Πολίτη» ασχολείται με τις βασικές έννοιες της προστασίας του περιβάλλοντος, της ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης, της σπατάλης, της θαλάσσιας ρύπανσης και αντιρρύπανσης και της κυκλικής οικονομίας αλλά και με θέματα λειψυδρίας, κλιματικής αλλαγής, φυλετικών διακρίσεων, ισότητας φύλων και σχολικού εκφοβισμού. Αντίστοιχα η ενότητα του Πολιτισμού αποκτά διαφορετικό περιεχόμενο ανά σχολική τάξη. […] Ασχολούνται σε κάθε τάξη με διαφορετικά θέματα όπως τη λαϊκή παράδοση, τα δημοτικά τραγούδια και τα παραμύθια, την ιστορία της ανάγνωσης και του βιβλίου, την ελληνική, αιγυπτιακή και τη σκανδιναβική μυθολογία, τις τέχνες (χορός, μουσική, κινηματογράφος, θέατρο) μέχρι την εξέλιξη της γλώσσας, τις γλωσσικές διαλέκτους και τη γλωσσική επεξεργασία κειμένων τεχνητής νοημοσύνης.
Συνοπτικά τα προβλήματα που αφορούν τη Γλώσσα είναι τα παρακάτω:
- 1. Ουσιαστική έλλειψη λογοτεχνικών κειμένων.
- 2. Μεγάλος όγκος πληροφοριών και σε μεγάλο βαθμό διασπαστική η εικόνα τους. Κι ενώ το επίπεδο της ύλης έχει δυσκολέψει, παρατηρείται έντονη προχειρότητα στην συγγραφή τους.
- 3. Η διαθεματικότητα έχει τόσο μεγάλο εύρος που αρκετές είναι οι φορές που ξεχνάς τι μάθημα κάνεις αλλά και ποια γλώσσα μιλάς.
- 4. Στα επετειακά αφιερώματα υπάρχει μικρή αναφορά – συγκριτικά με τα υπόλοιπα θέματα, σε μεγάλο βαθμό χωρίς ουσιαστική σημασία ενώ πολλές φορές παραποιούνται βασικά σημεία του περιεχομένου τους.
- 5. Όλα τα βιβλία είναι εμπλουτισμένα με τη θεματολογία της woke ατζέντας. Αναρωτιέμαι: Τα βιβλία που απευθύνονται σε ανήλικους μαθητές είχαν το θράσος να τα εμπλουτίσουν με κάθε λογής πολύχρωμο περιεχόμενο αυτής της ατζέντας με έμμεσο ή άμεσο τρόπο. Στους ενήλικους γιατί δεν έχουν το θάρρος να παραδεχτούν αυτό που πρεσβεύουν; Ποιον φοβούνται και αρνούνται κατηγορηματικά την ολοφάνερη woke θεματολογία στα βιβλία;
- 6. Qr code παντού με υποχρεωτική πρόσβαση σε αυτά.
Ας γίνουμε πιο συγκεκριμένοι:
1. Λογοτεχνικά κείμενα:
Σε μεγάλο βαθμό δεν υπάρχουν λογοτεχνικά κείμενα για ανάγνωση και επεξεργασία. Τα περισσότερα είναι από ξένες πηγές, περιοδικά, εφημερίδες, από τη Συγγραφική ομάδα ακόμα και από τεχνητή νοημοσύνη. Σε πολλές ενότητες τα κείμενα βρίσκονται στα qr code ενώ σε άλλες δεν υπάρχουν κείμενα αλλά βίντεο ή ηχητικά στα οποία καλούνται οι μαθητές να απαντήσουν ερωτήσεις κατανόησης. Όπου υπάρχουν κείμενα η επιλογή τους είναι αξιοθρήνητη. Ένα παράδειγμα αποτελεί το κείμενο για το Μέγα Αλέξανδρο στη Δ τάξη, του Καζαντζάκη, το οποίο σα να επιχειρεί να αμαυρώσει την προσωπικότητά του. Τόσο ωραία κείμενα είχαμε για το Μέγα Αλέξανδρο!!! Επιπλέον σε κείμενο της συγγραφικής ομάδας της Δ τάξης γίνεται αναφορά γιατί τα παιδιά δεν πηγαίνουν με χαρά στο σχολείο ενώ παρακάτω προτείνεται βιβλίο για Ανάγνωση με τίτλο «Η δυστυχία του να είναι κανείς μαθητής» . πώς περιμένουμε να αγαπήσουν τα παιδιά το σχολείο και τη μάθηση με αυτόν τον τρόπο;;;
- 2. Όγκος πληροφοριών-Επίπεδο ύλης και Προχειρότητα:
Πολλές εικόνες, μαζεμένες πληροφορίες και πολλά χρώματα. Δεν διευκολύνει τα παιδιά όμως με μαθησιακές δυσκολίες να σταθούν στη σελίδα. Γενικότερα η τόσο συμπυκνωμένη πληροφορία κουράζει. Παράλληλα το επίπεδο της ύλης έχει δυσκολέψει αρκετά. Στην Α’ τάξη για παράδειγμα
εισάγεται ο όρος «εξακολουθητικό ποιόν» για να εκφράσει τη βαθμίδα του χρόνου των ρημάτων, ενώ διδάσκει την κλίση αρσενικών και θηλυκών ουσιαστικών. Δεν είναι όμως εύκολο ένα παιδί αυτής της ηλικίας να το κατανοήσει. Με δυσκολία ξεχωρίζει ένα ουσιαστικό από το ρήμα. Άλλη έκδοση στην Δ τάξη αλλάζει την ονομασία του εξακολουθητικού Μέλλοντα σε Διαρκή Μέλλοντα. Στην Γ τάξη κάποιες εκδόσεις περιέχουν τις βουλητικές και άλλες τις ειδικές δευτερεύουσες προτάσεις. Ως προς την προχειρότητα αρκεί να πούμε πως σε αρκετές εκφωνήσεις λείπουν σημεία στίξης είτε ακόμα και οι ίδιες οι εκφωνήσεις ενώ αλλού υπάρχουν συντακτικά και ορθογραφικά λάθη. Να προσθέσω πως σε αρκετές εκδόσεις ζητώντας τη γνώμη των παιδιών η την περιγραφή αντικειμένου δίνουν μία με δύο σειρές για απάντηση! Μα πώς θα απαντήσουν σε ερώτηση κρίσεως; Μονολεκτικά;;; Η προχειρότητα θα μπορούσε να απουσιάζει αν υπήρχε περισσότερος χρόνος για έλεγχο των βιβλίων. Τα λάθη είναι ανθρώπινα, αλλά στην περίπτωση των σχολικών βιβλίων πρέπει να διορθώνονται. Εκτός αν ο σκοπός είναι να παραμένουν.
- 3. Εύρος διαθεματικότητας:
Είναι τόσο μεγάλο που πότε θυμίζει Μαθηματικά, πότε Ιστορία, πότε Μελέτη… Έχω μείνει όμως άφωνη γιατί η διαθεματικότητα έχει ξεπεράσει και τα εθνικά μας σύνορα!!!!!!!! Σε πολλά κείμενα ήρθα αντιμέτωπη με ξένες λέξεις – αγγλικές/ισπανικές- γραμμένες με ξένους χαρακτήρες. Κι αυτό από τις μικρές τάξεις!!!! Η αποκορύφωση όμως έρχεται στη Δ τάξη! Με κείμενα
που σχετίζονται με τις Νέες τεχνολογίες! Εδώ οι ξένες λέξεις έχουν την τιμητική τους. Έχουμε λοιπόν ένα κείμενο με τίτλο HOME, SWEET HOMΕ… HOME, SMART HOME . Από τον τίτλο μπορούμε να φανταστούμε τη συνέχεια… Οι λέξεις μέσα στο ελληνικό κείμενο: influencer, followers, Artificial Intelligence, smartphone… Αυτό που ποτέ δεν πέρασε από το μυαλό μου ήταν η συνέχεια… Οι ασκήσεις που σχετίζονται με το κείμενο αφορούν τις ξένες λέξεις…. Ζητείται η επεξεργασία τους, η επιλογή τους και ένταξή τους σε κενά ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ, η δημιουργία προτάσεων αλλά και παραγράφων… Κι ενώ η διαθεματικότητα καλά κρατεί, όταν πλησιάζει τις Εθνικές και Θρησκευτικές μας εορτές αποφασίζει να ξεκουραστεί!
- 4. Επετειακά αφιερώματα:
Μικρή και αποσπασματική αναφορά. Η επιλογή κειμένων και εικόνων ειδικά για τις Θρησκευτικές Εορτές είναι σε μεγάλο βαθμό άστοχη ενώ σε πολλά σημεία παραποιείται η ουσία!
Πιο συγκεκριμένα:
Η 28η Οκτωβρίου αναφέρεται ως διπλή γιορτή. Για τη σημαία και το ΟΧΙ. Η Αγία Σκέπη δεν υπάρχει!
Χριστούγεννα :
Στη Β΄ τάξη σε κείμενο που εξιστορεί το γεγονός της εορτής, η Παναγία μας είναι η Μαρία μια νεαρή κοπέλα που ζούσε στη Ναζαρέτ και σύντομα παντρεύτηκε τον Ιωσήφ! Η Παναγία μας ΔΕΝ
παντρεύτηκε τον Ιωσήφ!!!! Ήταν προστάτης της! Η φράση αυτή έχει άλλες προεκτάσεις.
Στη Δ τάξη δίνεται ποίημα του Δροσίνη «Νύχτα
Χριστουγεννιάτικη» κι ένα κείμενο «Ο ξένος» που ουδεμία σχέση έχει με τα Χριστούγεννα. Η αναφορά στο τι γιορτάζουμε δίνεται στο Τετράδιο Εργασιών σε … εκφώνηση άσκησης: «Τα Χριστούγεννα γιορτάζουμε τη Γέννηση του Χριστού. Οι λέξεις της οικογένειας που προέρχονται από το όνομα του Χριστού μπερδεύτηκαν…» Στην ίδια τάξη αλλά σε άλλη έκδοση υπάρχει κείμενο με τίτλο «Τα Ματωμένα Χριστούγεννα» και το οποίο αναφέρεται στην πολύπαθη Κύπρο μας, τα Χριστούγεννα του 1974 κλείνοντας με την παράκληση των παιδιών ακόμα και στους Τούρκους τους φίλους μας της Τουρκίας να ενώσουν τις προσευχές τους στο μικρό Χριστό να κάνουν Χριστούγεννα στο πατρικό τους σπίτι. Περιμένοντας πολλά από την αγάπη τους. Για ποια αγάπη μιλούν και ποια προσευχή θα ενώσουν όλοι μαζί; Οι Τούρκοι δεν ήταν αυτοί που τους έβγαλαν από το σπίτι τους κι έμειναν ορφανά; Στο ίδιο βιβλίο σε qr code για τη ζωή του Χριστού περιγράφεται η φυγή στην Αίγυπτο και πάλι όμως αλλοιώνεται το δόγμα : Η Αγία οικογένεια…. ΔΕΝ είναι οικογένεια… 25η Μαρτίου Μικρή η αναφορά και οι εικόνες για τον Ευαγγελισμό όχι μόνο δεν είναι βυζαντινές αλλά είναι και τρομαχτικές!
Πάσχα:
Στις μικρές τάξεις έχουμε τα λαγουδάκια, τα διαφορετικά αυγά και τα παπούτσια που κάνουν δώρο οι νονοί ενώ σε πιο μεγάλες τάξεις γίνεται πάλι εξαιρετική επιλογή κειμένου. Στη Δ τάξη έχουμε κείμενο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη με τίτλο «Οι Λειτουργιές» το οποίο είναι διασκευή και όχι ολοκληρωμένο με αποτέλεσμα να διακωμωδούνται οι ιερείς και μόνο ημερολογιακά θυμίζει Πάσχα. Πολυτεχνείο Φυσικά για την επέτειο του Πολυτεχνείου η αναφορά είναι εκτενής. Στην Δ τάξη εξηγώντας την έννοια της δικτατορίας μια μητέρα λέει στην κόρη της τα εξής: «Είναι το πολίτευμα στο οποίο η γνώμη του λαού δεν έχει σημασία. Δεν ακούγεται.» Ως λογικό συμπέρασμα στη δημοκρατία η γνώμη του λαού ακούγεται! Παρακαλούμε λοιπόν την αξιόποινη ηγεσία μας να αποδείξει το δημοκρατικό πολίτευμα στην Ελλάδα του 2026 και να ακούσει τη φωνή του ελληνικού λαού αποσύροντας τα εγκληματικά αυτά βιβλία σώζοντας τις ψυχές των παιδιών μας.
- 5. Πολύχρωμο περιεχόμενο:
Όλα τα βιβλία είναι εμπλουτισμένα με τη νέα πολιτισμική ταυτότητα η οποία μας καθιστά ενεργούς πολίτες με ενσυναίσθηση! Κείμενα, παραμύθια, φράσεις, ανακοινώσεις, βιβλιοπαρουσιάσεις έμμεσα ή άμεσα μιλούν για τη ζωή στον Άρη και τους εξωγήινους, τη μαγεία, τη γιόγκα, τις διαφορετικές μορφές οικογένειας, την τεχνητή νοημοσύνη, τους
εισβολείς της πατρίδας μας με τη μορφή του πρόσφυγα και όχι μόνο.
Σε βιβλίο της Β τάξης στην ενότητα για την οικογένεια οι εικόνες είναι αμφιλεγόμενες για τα μέλη της οικογένειας, σκόπιμα; Καταλάθος; Δεν μπορώ να ξέρω με βεβαιότητα. Γενικότερα το θέμα της οικογένειας στα βιβλία όλων των μαθημάτων παρουσιάζεται στις μικρές τάξεις κυρίως μέσα από οικογένειες ζώων δημιουργώντας μια πρώτη εικόνα στο ευαίσθητο μυαλό των παιδιών μας. Γιατί η ευαίσθητη και τρυφερή ψυχούλα του παιδιού δεν έχει πονηράδα.
Κάποιες ενδεικτικές φράσεις:
- Σε όλες τις οικογένειες τα παιδιά μπορούν να είναι ευτυχισμένα; Μπορούν. Αυτό δεν εξαρτάται από τη σύνθεση της οικογένειας, αλλά από τις σχέσεις και τους χαρακτήρες που θα δώσεις στα κουκλάκια σου. - Οι οικογένειες είναι πολλές και διαφορετικές. - Μπορώ να έχω και άλλη μια μαμά ή και άλλον ένα μπαμπά; Αξιοθαύμαστη είναι η παρουσίαση της ζωής στον Άρη!!!!! Και όχι μόνο μια φορά. Ενδεικτικά σε κείμενο της Α Τάξης λέγονται τα εξής: Στη φαντασία μας οι πόλεις στον Άρη είναι μεταλλικές. Η πραγματικότητα όμως μπορεί να είναι ακόμα πιο περίεργη. Η Αμερικανική Υπηρεσία Διαστήματος πιστεύει ότι τα σπίτια στον Άρη θα μεγαλώνουν-θα φυτρώνουν όπως τα φυτά μιας και οι άνθρωποι θα φέρνουν μαζί τους
πολύ μικρού σπόρους από μανιτάρια!!!! Για γέλια και για κλάματα! Συχνά είναι τα κείμενα της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους λεγόμενους Πρόσφυγες και τον τρόπο της ζωής τους και για τους λόγους που ήρθαν στην Ευρώπη. Τόση αναφορά όμως δεν γίνεται για τους Μικρασιάτες, τος Πόντιους, τους Κύπριους... Δεν είναι ρατσιστικό αυτοί να εξαιρούνται; Η μαγεία με το Χάρι Πότερ και όχι μόνο δίνει το παρόν. Προτείνεται η γιόγκα και το καράτε ως υγιεινός τρόπος ζωής αλλά η νηστεία και η ορθόδοξη ασκητικότητα ούτε σαν επιλογή!
- 6. Εμπλουτισμός με qr code:
Είναι ακίνδυνος; Πολύ φοβάμαι πως δεν είναι! Αν το υλικό τους ήταν επικουρικό δεν θα υπήρχε πρόβλημα. Όμως αυτό το υλικό περιλαμβάνει κανόνες γραμματικής/συντακτικού/γραπτής έκφρασης , ασκήσεις, κείμενα στα οποία ζητείται επεξεργασία άρα η χρήση τους καθίσταται υποχρεωτική. Η αποκορύφωση έρχεται σε κάποια qr code στα οποία περιλαμβάνεται βίντεο στα Αγγλικά με ελληνικούς υπότιτλους! Το ζήτημα είναι ότι ακολουθούν ερωτήσεις κατανόησης. Και ερωτώ: με ποιον τρόπο προάγεται η συμπερίληψη μαθητή με δυσλεξία μέσα στην τάξη;
Όσα είπαμε είναι ελάχιστα και ενδεικτικά. Φυσικά και τα υπάρχοντα βιβλία δεν είναι τέλεια, αυτό όμως δεν αποτελεί λόγο να γίνουν χειρότερα! Θα ήταν μια υπέροχη ιδέα να αλλάξει η δομή των βιβλίων. Να είναι πιο ξεκάθαρη με ωραία λογοτεχνικά κείμενα, στοχεύοντας στην επιστροφή των παιδιών στο βιβλίο!!! Δομημένη γραμματική και συντακτικό καθώς και σωστή καθοδήγηση για το Γραπτό Λόγο. Όσον αφορά τη σκέψη του Πολλαπλού βιβλίου θα ήταν πολύ πιο χρήσιμο να υπάρχει μια επιλογή βιβλίων ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΑ με το βασικό βιβλίο που θα μπορούσε ο δάσκαλος να χρησιμοποιεί. Φυσικά και υπάρχουν και σε κάποιες εκδόσεις σε κάποια μαθήματα καλά και χρήσιμα στοιχεία! Αλλά η πλειοψηφία είναι απογοητευτική!
Εύχομαι ολόψυχα να βάλει ο Θεός το Άγιο χέρι Του για να σταματήσει αυτό το ΕΓΚΛΗΜΑ απέναντι στις πιο όμορφες και τρυφερές ψυχές του κόσμου όλου! Τα παιδιά μας! Θα ήθελα να κλείσω με τους στίχους ενός τραγουδιού που αναφέρεται στην ηρωική μας Κύπρο, μεταφέροντάς το στον αγώνα μας για μία Παιδεία για
ΠΑΙΔΙΑ:
«Κι αν είναι αυτοί 30, θα γίνουμε 40. Κι αν είναι αυτοί 40, θα γίνουμε 50, 60, 70, 80, 90 μια και δυο χιλιάδες και τέσσερις και δέκα.» Ευχαριστώ πολύ!
