Πρωτ. Βασ. Κοκολάκης — Ἐνδεικτική κριτική ἀσκήσεων-δραστηριοτήτων στά θρησκευτικά Γυμνασίου - Λυκείου

ΗΜΕΡΙΔΑ - Διοργάνωση: ΕΣΤΙΑ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ
ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΑΠΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, Κριτική θεώρηση τοῦ Νέου Πολλαπλοῦ βιβλίου στὰ Ἑλληνικά Σχολεῖα.
ΑΙΘΟΥΣΑ
EΚΔΗΛΩΣΕΏΝ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ, ΚΥΡΙΑΚΗ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026 - 16.30

Πρωτ. Βασ. Κοκολάκης

ἐφημέριος Ἱ. Ν. Ὑψώσεως Τιμίου Σταυροῦ Χολαργοῦ, θεολόγος-γλωσσολόγος, Μεταπτυχιακό (ΜΑ) Δογματικῆς Θεολογίας

«Ἐνδεικτική κριτική ἀσκήσεων-δραστηριοτήτων στά θρησκευτικά Γυμνασίου - Λυκείου»

«Ἐνδεικτική κριτική ἀσκήσεων-δραστηριοτήτων

στά θρησκευτικά Γυμνασίου - Λυκείου».

Μιλᾶμε γιά τίς ἐκδόσεις Ἀκρίτας, Σταμούλης, Πουκαμισάς, Ἐν πλῳ, Μπαρμπουνακης

Ἄς ξεκινήσουμε μέ τόν καλό λογισμό ὅτι οἱ προθέσεις τῶν συγγραφέων ἦταν ἀγαθές καί ἀνυποψίαστες. Κοινός στόχος ἡ κατανοητότερη, βιωματικότερη ἀφομοίωση τῆς γνώσης ἀπό τούς μαθητές. Δέν ὑποτιμοῦμε τόν κόπο καί τήν ἐφευρετική δημιουργικότητα τῶν συγγραφέων οὔτε ἀπορρίπτουμε ὅλα τά βιβλία συλλήβδην με τά περιεχόμενά τους. Ἀλοίμονο.

Θέλοντας ὅμως κάποιες φορές νά εἴμαστε πιό προσεγγίσιμοι στούς νέους τῆς έποχῆς μας προτείνονται τρόποι δραστηριοτήτων στό μάθημα τῶν θρησκευτικῶν πού κάθε ἄλλο πετυχαίνουν τόν στόχο τους. Μᾶλλον θόρυβος περισσότερος γίνεται καί ὀχλαγωγία....ἀστεϊσμοί-γελοιοποίηση, τσακωμάρες, εἰρωνεῖες καί ἀναρχία...

Οἱ μαθητές δέν εἶναι καθυστερημένοι οὔτε ἀνόητοι. Ἐμεῖς δηλ. οἱ μεγαλύτεροι χρειαστήκαμε κάποιες τεχνικές ἐμπεδώσεως ἀκτιβιστικοῦ τύπου γιά νά καταλάβουμε βαθύτερες θεολογικές ἔννοιες; Ὄχι βέβαια, ἀντιθέτως καί πάλι μέσα ἀπό παράλληλα θεολογικά ἤ πατερικά κείμενα γινόταν ἡ προσπάθεια ἐντρυφήσεως...καί περισσότερο ἀκόμη διά τῆς δικῆς μας ἐκκλησιαστικῆς μυστηριακῆς ζωῆς.

Ἀλήθεια πῶς κατανοοῦν οἱ σύγχρονοι μαθητές καί ἀποστηθίζουν ὅλα τά ὑπόλοιπα μαθήματα χωρίς νά χρειάζεται νά κάνουν κύκλους γύρω γύρω ὅλοι, χωρίς νά ὑποδύονται ρόλους , χωρίς νά ἁπλώνουν μπουγάδα μέ μανταλάκια καί χαρτάκια, χωρίς χαρτόνια καί περιγράμματα ; ...δέν χρειάζεται νά σκαρφιζόμαστε τίς σοῦπερ βιωματικές μεθόδους ἐμπεδώσεως. Ἄς γίνουμε πρῶτα ἅγιοι ἐμεῖς, καί εὔκολα μετά οἱ μαθητές ἀντιλαμβάνονται ἀκόμη καί λόγια πού δέν λέμε...

Κατ’ἀρχάς λέει σέ κάποια ἔκδοση «Τό ἐγχειρίδιο αὐτό εἶναι ἕνα βιβλίο διαδικασίας και ὄχι ἕνα βιβλίο πού διαβάζεται ὅπως τά ἄλλα».

Σχόλιο: Ἀπό μόνοι μας δηλ. ἀκυρώνουμε τή μελέτη καί τήν ἀποστήθιση. Ὁ σκοπός εἶναι νά μάθει ὁ μαθητής καί κάτι νά τοῦ μείνει. Δέν φθάνει πού δέν εἶναι ἐξεταζόμενο μάθημα, παροτρύνουμε κιόλας τήν ἀπόλυτη ἀδιαφορία πρός τό μάθημα.

Ἔντονος παντοῦ ὁ ἀκτιβιστικός τρόπος προσέγγισης τῶν θεολογικῶν νοημάτων τοῦ Εὐαγγελίου. Τί ἐννοοῦμε;

Στίς δραστηριότητες ὁλομελείας τῆς Α’Λυκ. , - ἔτσι τίς χαρακτηρίζουν, μία λέξη πού δέν ταιριάζει σέ σχολεῖο ἀλλά σέ Βουλή – τό προσπερνᾶμε- ὑπάρχει ἡ ὑπόδυση ἁγίων Μ. Ἀντώνιος , Ἀδάμ , ἕνας ἀπό τούς τρεῖς μάγους.... Ὁ μαθητής κάθεται στήν περίφημη Καρέκλα ἀποκαλύψεως καί ἀνακρίνεται ἀπό τούς συμμαθητές του. Λέει συγκεκριμένα ὁ συγγραφέας, ἕνας μαθητής ας μπει στον ρόλο ενός από τους Τρεις Παίδες. Οι υπόλοιποι μαθητές/-τριες ας σχηματίσουμε δύο σειρές που αντικρίζει η μία την άλλη, αφήνοντας αρκετό χώρο μεταξύ μας, ώστε να μπορεί να διασχίσει τον διάδρομο ο/η μαθητής/-τρια. – παρεμπιπτόντως νά σχολιάσουμε πώς διαρκῶς παρατηρεῖται διαχωρισμός ἀρσενικοῦ - θηλυκοῦ , γιά νά μή θεωρηθεῖ δῆθεν ὅτι ὑποτιμᾶται τό θηλυκό γένος...μά καλά ὁ ὅρος μαθητής δέν εἶναι συμπεριληπτικό οὐσιαστικό; Πρέπει κάθε φορά, μά κάθε, νά καταγράφεται ἡ διάκριση -ης-τρια; ἐξάλλου δέν εἶναι καί τῆς μόδας ὅ ὅρος συμπερίληψη; ἐδῶ δέν ἰσχύει; - Καί συνεχιζουμε... Καθώς αυτός περπατάει αργά μέσα στο «διάδρομο», εμείς τον/τη συμβουλεύουμε να προσκυνήσει το άγαλμα ή να μείνει σταθερός/-ή στην πίστη του/της . Στο τέλος της διαδικασίας, ο/η μαθητής/-τρια εκφράζει τις σκέψεις του/της. Ἀλλοῦ πάλι...Ας υποθέσουμε ότι είμαστε στο μυαλό της Εὔας μετά τον διάλογο με το φίδι., να μπούμε στον ρόλο του Ιωάννη του Βαπτιστή. ...ἤ ἑνός Φαρισαίου..., ἤ τι μπορεί να σκέφτεται ένας Βουδιστής. ...καταλήγετε κάπου σχετικά με τον τρόπο που βλέπει την πνευματική του παράδοση;

Σχόλιο: Ἄς ποῦμε ὅτι κατ’οἰκονομίαν τό δεχόμαστε γιά βιωματικότερη κατανόηση-μή μᾶς ποῦν “κολλημένους”-. Ἔτσι κι ἀλλιῶς δέν ὑπάρχουν ἤδη ὑπέροχες χριστιανικές θεατρικές παραστάσεις πού ὑποδύονται ἁγίους; Βεβαίως. Κανένα πρόβλημα. Ποιά εἶναι ἡ διαφορά; Στό ποιός θά θεωρηθεῖ καταλληλότερος γιά τόν ρόλο καί στό ὅτι οἱ ὑπόλοιποι μαθητές θέτουν ἐρωτήματα στόν ὑποδυόμενο μαθητή ἀκόμη καί ἐκτός τοῦ συγκεκριμένου βίου τοῦ ἁγίου, ὅταν πρόκειται γιά ὑποδυόμενο ἅγιο. Θέλει τεράστια προσοχή διότι ἐνδεχομένως νά ὁδηγηθοῦμε σέ μία ἐλευθεριότητα ἐρωτήσεων -ὑπό τό πνεῦμα τῆς δημοκρατίας-πού νά ξεπεράσουν τά ὅρια τοῦ θεολογικοῦ περιεχομένου μέ ἀποτέλεσμα τήν αὐθάδεια ἤ καί τήν βλασφημία. Ἄν ἀπό τήν ἄλλη προτείνει ὁ καθηγητής συγκεκριμένες προσχεδιασμένες ἐρωτήσεις ἐλεγχόμενες ἐκ τῶν προτέρων, οἱ μαθητές θά ἀντιδράσουν ἐπειδή μπαίνουν σέ καλούπια. Ἑπομένως θά πρέπει νά συμφωνήσουν ἐκ τῶν προτέρων μέ τόν καθηγητή ποιές ἐρωτήσεις θά τεθοῦν. Ἄν ὅμως ὁ καθηγητής θεολόγος εἶναι ἀπό τούς μοντέρνους μεταπατερικούς, τί κατεύθυνση θά δώσει; Ἐπιπλέον δέν θά πέσει γέλιο καί μόνο μέ τό παιχνίδι τῶν ρόλων; Δέν θά γίνουν σχόλια καί ἀστεϊσμοί; Δέν θά προκληθεῖ βαβούρα στήν τάξη; Τελικά τί θά μείνει στόν μαθητή; ὁ διδακτικός βίος τοῦ ἁγίου καί γενικά τοῦ ὅποιου θέματος ἤ ἡ ἐντύπωση καί ὁ σαματάς; Αὐτά δέν εἶναι θρησκευτικά καί δή Α΄Λυκείου! Ὅσο δέ γιά τίς θρησκεῖες πού διδάσκονται στήν Γ΄ Γυμνασίου, ὡς μή ὤφειλε, πουθενά λόγος γιά τήν μοναδικότητα τῆς ἀλήθειας τῆς Ὀρθοδοξίας. Ἀποτελεῖ ταμπού παρά τό ὅτι ὅλες οἱ προφητεῖες μέρα μέ τή μέρα πραγματοποιοῦνται ἐπιβεβαιώνοντας τήν αὐθεντικότητά της. Ποιά ἄλλη θρησκεία ἔχει μιλήσει γιά τά ἔσχατα;

Ἄλλο παράδειγμα: Γιά τήν κατανόηση τῆς θείας δικαιοσύνης προτείνεται δραματοποίηση σκηνῆς. Τό γεγονός ἔχει ὡς ἑξῆς: κάποιος ἐγκληματίας καταδικάστηκε σέ δημόσια ἐκτέλεση, ἀλλά τελευταία στιγμή ἀγγελιοφόρος τοῦ βασιλιᾶ φέρνει τήν ἀπονομή χάριτος. Οἱ μαθητές παίζουν τούς ἑξῆς ρόλους: ἐκπρόσωπος βασιλιᾶ , φρουρός ἐγκληματία, ἐγκληματίας, συγγενεῖς θύματος, συγγενεῖς ἐγκληματία, θεατές.

Σχόλιο: Μποροῦμε νά φανταστοῦμε τήν βαβούρα, τούς ἀστεϊσμούς, τό σύρσιμο τῶν θρανίων, τούς τσακωμούς γιά τό ποιός θά παίξει ποιόν, τίς ἀτάκες πού θά πετάγονται, τό χάσιμο χρόνου διεξαγωγῆς τοῦ μαθήματος...; καί γεννᾶται τό ἐρώτημα: αὐτοί πού προτείνουν τέτοιες δραστηριότητες ἔχουν ἀντίληψη σχολικῶν αἰθουσῶν, χώρου καί χρόνου; ἔχουν σκεφτεῖ την ἀναστάτωση καί τήν ἠχορύπανση πού θά προκληθοῦν , τήν στιγμή κατά τήν ὁποία ταυτοχρόνως στήν διπλανή αἴθουσα θά κάνουν ἕνα ἄλλο μάθημα π.χ. μαθηματικά πού θά ἀπαιτεῖται ἡ ἀπόλυτη ἡσυχία συγκεντρώσεως καί στήν ἀκριβῶς ἀπό κάτω τοῦ ἄλλου ὀρόφου θά γράφουν διαγώνισμα;

Ἄλλη δραστηριότητα: Debate, ἀντιγνωμίες, χωρισμός σέ δύο ὁμάδες ἤ δύο μαθητές μέ αντίθετη τοποθέτηση

Π.χ. : 1η ὁμάδα μέ ἐπιχειρήματα ὑπέρ τῆς ἀνθρωπίνης δικαιοσύνης 2η ὁμάδα ὑπέρ τῆς ἐκκλησιαστικῆς δικαιοσύνης ἤ «Μπορεῖ τό Εὐαγγέλιο σήμερα νά ἐπηρεάσει τίς εὐρύτερες κοινωνικές μας σχέσεις καί μέ ποιόν τρόπο;» Οἱ μέν καί οἱ δέ τοποθετήσεις... ἤ ὁμάδα ἐπιστήμης καί ὁμάδα πίστης ...

Γ΄ Γυμ. Αντιλογίες: μια ομάδα π.χ. υποστηρίζει τη θέση ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία πρέπει να συμμετέχει στον οικουμενικό διάλογο μεταξύ των χριστιανών και μια ἄλλη ομάδα του αντιλόγου υποστηρίζει την αντίθετη άποψη. Ὅλως περιέργως δίνονται παράλληλα βοηθητικά κείμενα μόνο τῆς πλευρᾶς πού ὑποστηρίζει τόν διάλογο.

Σχόλιο: Παιδιά 15χρονα ἔχουν κριτήρια καί γνώσεις νά διακρίνουν καί νά κατανοήσουν ; Αὐτό τό μοτίβο ἐπαναλαμβάνεται σέ πολλά θέματα. Σκοπός εἶναι νά ζωντανέψει τό μάθημα, νά ἀναγκάσει γιά μεγαλύτερη συμμετοχικότητα, νά ἀκουστοῦν καί οἱ άντίθετες ἀπόψεις , καλά μέχρι ἐδῶ, ἀλλά τό πρόβλημα εἶναι ὁ τρόπος. Φαίνεται πολύ ἐπαναστατικός πρωτοπόρος ὁ τρόπος γιά βαθύτερη κατανόηση τῶν ἐπεξεργαζομένων κάθε φορά θεμάτων, ἀφήνει ἐντυπώσεις, ἡ λεγόμενη μαθητοκεντρική μέθοδος, ὑπό τόν μοντέρνο ὅρο ἀνεστραμμένη τάξη, ἀλλά ἐπί τῆς οὐσίας τό ἀποτέλεσμα εἶναι νἀ παραμείνει ὁ προβληματισμός, ἡ ἀμφιβολία, τό ἐνδεχόμενο μιᾶς αἱρετικῆς ἀντιλήψεως, ὁ πλουραλισμός ἀπόψεων. Καί αὐτό γιατί 1) ὁ ἴδιος ὁ καθηγητής μόνος του δέν μπορεῖ νά κατευθύνει πρός ἕνα συμπέρασμα ἀντικειμενικό, ἀφοῦ καί ὁ ἴδιος ἐνίοτε δέν πιστεύει σέ μία ἀντικεινενική ἀλήθεια, καί 2) δημιουργεῖται καί πάλι τόση φασαρία κατά τήν ἀνταλλαγή μαζικῶν διαφορετικῶν θέσεων, τήν ὁποία φασαρία ἐκμεταλλεύονται οἱ ταραξίες μαθητές. Τό βάρος ἐν τῷ μεταξύ πέφτει περισσότερο στίς ἀντίθετες ἀπόψεις πρός τήν ὀρθόδοξη θεολογική τοποθέτηση. Τό ἀντίθετο, μαγεύει πάντα περισσότερο. Ἑπομένως καί πάλι ἔχουμε διαμαρτυρίες ἀπό διπλανά τμήματα , ἡ ὕλη δέν προχωρᾶ, οἱ θέσεις καί οἱ ἀντιθέσεις δέν τελειώνουν ποτέ...ἐπηρεάζονται καί ἀθῶοι στή σκέψη μαθητές, ὅταν ἀκούγονται ἐπιχειρήματα κατά τοῦ Εὐαγγελίου, ἀλλά οὔτε καί ἐμπέδωση τοῦ μαθήματος γίνεται. Ἄλλη μιά ὥρα τοῦ παιδιοῦ πέρασε. Σχετικοποιεῖται ἡ ἀλήθεια, ἀναζητοῦνται ἐπιχειρήματα ἀπό ΤΝ...

Ἐνῶ δέν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη παραστατικῶν ἀντιπαραθέσεων. Μέσα στή ροή τῆς διδασκαλίας μπορεῖ ὁ καθηγητής θεολόγος νά δεχθεῖ καί τόν εὐγενικό ἀντίλογο μαθητῶν χωρίς νά στήνεται ἕνα ὁλόκληρο σκηνικό ἐντυπώσεων δύο ἀντιμαχομένων στρατοπέδων. Ἔτσι θά μποροῦσαν οἱ μαθητές νά ἀποκομίσουν κάποιους καρπούς τῆς ὀρθόδοξης πίστης καί ἀσκήσεως. Ὁ καθηγητής εἶναι αὐτός πού θά βάλει τά πράγματα στή θέση τους τονίζοντας τήν ὀρθή τοποθέτηση.

Ἄλλη δραστηριότητα: Ἐσωτερικός Κύκλος καί ὁμόκεντροι κύκλοι:

Π.χ. Ἄς σχηματίσουμε δύο ὁμόκεντρους κύκλους. Στόν ἕνα θά πᾶνε ὅσοι εἶναι π. χ. ὑπέρ τοῦ χωρισμοῦ μίας φιλικῆς ἐπικοινωνίας καί στόν ἄλλο οἱ ὑπόλοιποι, ὑπέρ τῆς διατηρήσεως μιᾶς φιλίας. Τά ἄτομα τοῦ ἐξωτερικοῦ κύκλου ἄς ἀρχίσουν νά περιστρέφονται γύρω τῶν ἄλλων ἐπαναλαμβάνοντας ψιθυριστά μία συμβουλή ὑπέρ τοῦ χωρισμοῦ. Σιγά σιγά θά ἀνεβαίνει ἡ ἔνταση τῆς φωνῆς. Μετά θά ἀνταλλάξουμε θέση καί θά λένε οἱ τοῦ ἐξωτ. Κύκλου τήν συμβουλή ὑπέρ τῆς διατηρήσεως.

Σχόλιο: Αὑτό καί μόνο αὐτό θά προκαλέσει τέτοια ἠχορύπανση καθ’ ὅτι οἱ μαθητές ἄλλο πού δέν θά θέλουν νά δυναμώνουν τήν φωνή τους πέρα τοῦ δέοντος. Καί ὅλο αὐτό τό παιχνιδι μέ μαθητές Α΄Λυκ. Ἄν εἶναι δυνατόν. Νηπιαγωγεῖο εἶναι; Μαθητές 15χρονοι θά κάνουν τέτοια παιδιαρίσματα μέσα στήν τάξη; Ἄς ποῦμε ὡστόσο ὅτι γίνεται αὐτή ἡ ἀλλαγή. Δέν θά συρθοῦν καρέκλες καί θρανία; Δέν θά γίνει ἐπίτηδες σαματάς; Δέν θά τσακωθοῦν οἱ μαθητές γιά τό ποιοί καί πότε θά καθίσουν στόν ἐσωτερικό κύκλο; Ποιός θά ἐπαναφέρει τίς καρέκλες καί τά θρανία στήν προτέρα θέση, ὅταν χτυπήσει κουδούνι γιά τήν ἑπόμενη ὥρα; Ὁ καθηγητής πού ἔχει ἐφημερία; Οἱ μαθητές πού βολίδα βγαίνουν ἔξω; Ἡ ἡ καθαρίστρια; Αὐτό λέγεται ἡ ἀπόλυτη διάλυση. Καμμία σχέση μέ παιδεία καί κατανόηση γνώσης.

Τό παιχνίδι ζεῖ καί βασιλεύει. Τό ἴδιο μοτίβο ἐπαναλαμβάνεται μέ μία ἄλλη λέξη πιό ἑλκυστική καί πρωτότυπη ἴσως, τήν γυάλα. Στό κέντρο τῆς αἴθουσας τοποθετεῖται ἡ γυάλα , - μέντιουμ εἶναι; - 4-5 καρέκλες, ὁμόκεντροι κύκλοι...κοκ Ας παραμερίσουμε τα θρανία και ας βάλουμε τις καρέκλες μας σε κύκλο.

Μᾶς προβληματίζει ἐπίσης τό συχνά προτεινόμενο σχῆμα τοῦ κύκλου πού παραπέμπει σέ συνεδρίες ψυχολογικοῦ τύπου. Σάν σύμβολο ὁ κύκλος γιά κάποιους ἐρευνητές δηλώνει τήν ἑνότητα πνεύματος καί ὕλης, τήν ὁλοκλήρωση... Ἁπλά ἄς τό ‘χουμε καί αὐτό στό πίσω μέρος τοῦ κεφαλιοῦ μας...τό πόσο ἔμμεσα μπορεῖ μία στάση-θέση νά ὁδηγεῖ σέ ἄλλα μονοπάτια ψυχολογικοῦ ἤ ἀποκρυφιστικοῦ τύπου...σαφῶς ὑπάρχει καί θεολογικη ἑρμηνεία , ὁ κύκλος ἐκφράζει τήν αἰωνιότητα πού δέν ἔχει ἀρχή καί τέλος, ἀλλά δέν ταιριάζει καν στην περίσταση.

Ἄλλη δραστηριότητα Α΄Λυκ Τό Σκοινί τῆς μπουγάδας Ἄς διατυπώσουμε π.χ. σκέψεις γιά τήν Ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ· τά ἔγχρωμα χαρτάκια στερεώνονται μέ μανταλάκια σέ ἕνα κορδόνι /σκοινί πού ἔχει κρεμαστεῖ στήν τάξη.

Σχόλιο: Σά νά εἶναι αἴθουσα παιδικοῦ σταθμοῦ· ἐκτός αὐτοῦ θά ἀποτελεῖ ἀφορμή ἀστεϊσμῶν καί καθυστερήσεως τοῦ μαθήματος, ἐφ’ ὅσον θά πέφτει τό σκοινί, θά σκίζονται τά χαρτάκια, θά σπᾶνε μανταλάκια...μπορεῖ καί κάποιος πιό ἔξυπνος μαθητής γιά νά τό κάνει πιό ρεαλιστικό νά φέρει καί καμμία πραγματική μπουγάδα, σαπουνάδα, ροῦχα γιά ἅπλωμα...Γελοιοποίηση δηλ. τοῦ μαθήματος...

Ἄλλος τύπος ἀσκήσεως εἶναι μέσα ἀπό κοσμικά τραγούδια καί ποιήματα νά σχολιάσουν νά συγκρίνουν καί νά ἀποκομίσουν θεολογικά νοήματα σχετικά μέ τήν διδακτική κάθε φορά ἑνότητα. Καί τό χειρότερο νά γράψουν και οἱ μαθητές κείμενο π.χ. τί θά ἔκανα ...«ἄν ἤμουν ὁ Ἰησοῦς...»

Σχόλιο: Χάθηκαν ὕμνοι τῆς Ἐκκλησίας γιά ἀνάλυση καί συσχέτιση; Μπορεῖ νά θέλει κάποιος ποιητής ἤ τραγουδιστής νά δείξει τόν Χριστό σάν τήν μόνη ἐλπίδα τῆς ἀπελπισίας του , ἀλλά αὐτό γίνεται μέ ἕναν ἐλεεινό τρόπο ἀνάρμοστο πρός τόν ἄκτιστο Θεό. Δέν μποροῦμε νά κατεβάζουμε τόν Χριστό στό δικό μας τρισάθλιο ἐπίπεδο. Λέει π.χ. ἕνα τραγοῦδι πού προτείνεται γιά ἀνάλυση «σέ διάλεξα πιωμένο γιά νά μπορέσεις τήν ἀλήθεια νά τούς πεῖς. Πές τους ὁ χρόνος πώς τρελάθηκε, δέν κάνει στάση Γολγοθά, πές ὁ παράξενος πώς χάθηκε κι’ ἔφυγε ὁριστικά...». Δέν θέλουμε κουλτουριάρικες περιπλανήσεις στά νοήματα. Μᾶς ἐνδιαφέρει ἡ ἀλήθεια, τό ἐγγυημένο, τό ἀσφαλές, τό ἅγιο. Δέν ἔχουμε χρόνο γιά χάσιμο.

Ἀλλοῦ πάλι ξεκινώντας μέ τόν Χριστό στή συνέχεια σχετικοποιεῖται ἡ ὕπαρξή του. Δέν μιλᾶ γιά τόν συγκεκριμένο ἱστορικό Ἰησοῦ Χριστό ἀλλά γιά τήν ἀόριστη σημασία τοῦ ὅρου Χριστός. Ὁ ὁποιοσδήποτε μπορεῖ νά εἶναι σάν τόν Χριστό, νά περάσει τά ὅσα πέρασε ὁ Χριστός. Αὐτό καί βέβαια δέν εἶναι ὀρθόδοξη θεολογία ἀλλά ἀποκρυφιστική δαιμονολογία. Μέ αὐτά γαλουχοῦνται τά παιδιά μας, κάνοντας ἑρμηνευτικές προσεγγίσεις...

Ὁ δέ Καζαντζάκης δίνει καί παίρνει. Πρότυπο προκλήσεως βαθυστόχαστης σκέψης. Ξεχάσαμε πώς ὁ Καζαντζάκης μέ τόν «τελευταῖο πειρασμό» ἔκανε τόν ἅγιο Παΐσιο νά κατεβεῖ σέ συλλαλητήριο τῆς Θεσ/νίκης. Αὐτό δέν τό ‘χε ξανακάνει ποτέ. Μᾶς προβληματίζει ἄραγε; Οὔτε νά τόν ἀκούει οὔτε νά τόν βλέπει ἤθελε. Σέ ἄλλο σημεῖο πλασσάρονται τόσες ἑρμηνεῖες περί τοῦ Χριστοῦ, ὅσα δισεκκατομύρια ἄνθρωποι εἴμαστε πάνω στή γῆ. Ὅλοι ἔχουμε δίκιο γιά τό ποιός θεωρεῖται ὅτι εἶναι ὁ Χριστός. Ἀκολουθεῖ δραστηριότητα ὅπου καταγράφουν οἱ μαθητές τί εἶναι γι’ αὐτούς ὁ Χριστός καί τί δέν εἶναι, νά βγοῦν ποσοστά τοῖς ἑκατό, ὥστε μετά νά εἰπωθεῖ καί κατά τήν ὀρθόδοξη θεολογία τί εἶναι ὁ Χριστός. Ἁπλά σάν ἄλλη μία γνώμη... Καί ποῦ το πρόβλημα; Ἐνδεχομένως θά δηλητηριαστοῦν ἀθῶοι μαθητές ἀλλά καί δίνεται μεγαλύτερη ἔμφαση στήν προσωπική γνώμη καί ὄχι στή μοναδική ἀντικειμενική ἀλήθεια περί τοῦ ποιός εἶναι ὁ Χριστός. Φαῦλοι κύκλοι φαῦλες ἀνούσιες συζητήσεις. Σκοπός ὅμως δέν εἶναι νά φύγει ὁ μαθητής συγχυσμένος ἀπό τίς διάφορες προσεγγίσεις περί τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά νά μάθει ποιός ὄντως ἦταν ὁ Χριστός γιά τούς ἁγίους καί ὅτι Αὐτός μόνο μᾶς ἁγιάζει. Καί πάει λέγοντας...

Μή χάσουμε καί τίς διαθεματικές δραστηριότητες π.χ. μουσικοῦ καί θεολόγου, φυσικοῦ καί θεολόγου , ...ἄν εἶναι ὅμως ἄλλης κουλτούρας ὁ μουσικός ἤ ὁ φυσικός ἐκεῖ τί γίνεται; Ἀκόμη περισσότερη σύγχυση. Καλά δέν μιλᾶμε γιά τό ἄν εἶναι ὁ θεολόγος ἀλλότριας τοῦ Εὐαγγελίου νοοτροπίας, τότε χαθήκαμε...

Ἄλλο εἶδος ἀσκήσεων ΣΚΕΨΟΥ – ΣΥΖΗΤΗΣΕ ΙΣΟΤΙΜΑ (δηλ. μή μιλᾶς ἀλλιῶς στά κορίτσια καί ἀλλιῶς στα ἀγόρια), διά τῶν ὁποίων περνοῦν διεστραμμένα μηνύματα. Π.χ. ὁ σεβασμός στήν διαφορετικότητα μέσα ἀπό τό ἀποστολικό «και εμείς όλοι, είτε Ιουδαίοι, είτε μη Ιουδαίοι, είτε δούλοι, είτε ελεύθεροι, βαπτιστήκαμε σε ένα Πνεύμα, ώστε να αποτελέσουμε ένα σώμα, τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ»· διαστρέφουν τό νόημα, φιλοσοφοῦν γιά τήν ἔννοια τοῦ Πνεύματος, γιά νά καταλήξουν ὅτι ὁ Θεός ὅλους τούς δέχεται ἀπροϋπόθετα. Ὅμως ὅπως τό λέει καί ἡ πρόταση χρειαζεται ὁ ἄλλος νά μετανοήσει καί να βαπτισθεῖ γιά νά ἀνήκει στό σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Ἄρα δέν δεχόμαστε τήν ὅποια διαφορετικότητά του, ὅταν ἀφορᾶ πίστη καί ἁμαρτία.. Αὐτό ὅμως δέν τονίζεται. Γιατί; Γιά νά τά χουμε καλά μέ ὅλους... Ἀλήθεια, μᾶς κάνει ἐντύπωση ὅτι ὁ ὅρος διαφορετικότητα , τό σλόγκαν σεβασμός στήν διαφορετικότητα, χρησιμοποιεῖται πάρα πολύ τά τελευταῖα 10-15 χρόνια; Δηλ. πρίν ἀπ’αὐτήν την δεκαετία δέν σεβόμασταν ἐμεῖς οἱ χριστιανοί τούς ἀλλοεθνεῖς ἀλλοθρήσκους ἑτεροδόξους ἀσθενεῖς ψυχικά καί σωματικά, λεπτούς, παχύσαρκους, ὄμορφους, ἄσχημους, ἔξυπνους, ἀργόστροφους; Προφανῶς ἀλλοῦ τό πᾶνε. Ἐμεῖς ἐδῶ καί αἰῶνες σεβόμαστε τόν κάθε ἄνθρωπο, ἀλλά τά πάθη του τά πολεμᾶμε. Τό ἴδιο νεοεποχίτικο πνεῦμα ἐντοπίζεται στό περί ἐξελίξεως τῶν εἰδῶν, ὅπου παρεισφρύουν ἡ θεωρία της μεγάλης έκρηξη, ἡ θεωρία του παλλόμενου σύμπαντος, κβαντικές θεωρίες ..Σχόλιο: Μιλᾶμε γιά ὀρθόδοξα θρησκευτικά. Γιατί νά μην μάθαινε ὁ μαθητής μόνο τήν ἑρμηνεία πού κάνει ὁ Μ.Βασίλειος στήν Ἑξαήμερο; Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεός τόν ούρανό καί τήν γῆ. Γιατί νά κλονίζεται ἡ πίστη τοῦ μαθητῆ στά 13 του μέ ξένες θεωρίες; Τό νεοφυτευμένο δεντράκι δέν θέλει περίφραξη πρῶτα; Ἄλλο παράδειγμα: θεωρεῖται δεδομένη ἡ ἁγιότητα καί οἰκουμενικότητα τῆς Αγίας και Μεγάλης Συνόδου στό Κολυμπάρι τῆς Κρήτης, μέ σχετικά ἀποσπάσματα, χωρίς νά παρεμβάλλονται κείμενα ἀντιθέτου τοποθετήσεως. Ὁπότε ο μαθητής καλεῖται τεχνηέντως να ἐντρυφήσει μονόπλευρα στήν Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδο ὅπως τή θεωροῦν, ἐνῶ ἐμεῖς ξέρουμε ὅτι οὔτε Ἁγία οὔτε Μεγάλη ἦταν αυτή η Σύνοδος .

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ιστοεξερεύνηση

Mέσω της χρήσης του διαδικτύου και της πλοήγησης στον διαδικτυακό ιστότοπο της UNESCO, βρείτε και καταγράψτε όλα τα χριστιανικά μνημεία της Ελλάδας . Ἡ ΟΥΝΕΣΚΟ δέν εἶναι σιωνιστική ὀργάνωση πού πρεσβεύει μία παγκόσμια θρησκεια μέ τόν ἀντίχριστο;

Καί ἄλλα ἀκτιβιστικά μοντέλα: Γιά να ἐγκωμιάσουν τό Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (Π.Σ.Ε.) με τη συνεργασία Ορθόδοξων και Προτεσταντικών Εκκλησιών παρεμβάλλουν για παράδειγμα τίς μαθητικές ἐκλογές. Καμμία σχέση!

Καί κατόπιν βάζουν τήν Δραστηριότητα, αναλάβετε, συλλογικά, τον ρόλο ενός Ορθόδοξου επισκόπου, ο οποίος συντάσσει μια εγκύκλιο επιστολή προς το ποίμνιό του, με θέμα την ενημέρωση των πιστών σχετικά με την αναγκαιότητα του διαχριστιανικού διαλόγου. Σχόλιο: Μέ ποιά κριτήρια; Μέ ποιές γνώσεις 15 χρονοι θα ἀναπτύξουν τέτοιο δύσκολο θέμα; Ἤ ἄλλο παράδειγμα ἀκτιβισμοῦ : Ξεκινήστε στην τάξη σας μια έρευνα – πρότζεκτ για την ιστορία των Αφροαμερικανών, την περίοδο της δουλείας στην Αμερική μέχρι τους αγώνες του Martin Luther King. Πώς σχετίζονται με την ιστορία της Εξόδου; Μην ξεχάσετε να ακούσετε τραγούδια spirituals, όπως το Go down Moses και το Wade in the Water. Παιδιά 13 ἐτῶν εἶναι ἱκανά νά ἀπαντήσουν; Προφανῶς θά ἀπαντοῦν γονεῖς ἤ φροντιστήρια...

Ἤ ἀλλοῦ τό ὅτι ὁ Χριστός συμπεριφέρεται ἰσότιμα πρός ἄνδρες καί γυναῖκες, μιλᾶ π.χ. μέ τήν μοιχαλίδα, σημαίνει πώς προπαγάνδιζε τήν κατάργηση τῶν στερεοτύπων καί τήν ὑποστήριξη τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων. Οὔτε λόγος ὅμως γιά τό δαβιτικό «Δίδαξόν με τά δικαιωματά σου» ψιλά γράμματα...δέν τούς ἐνδιαφέρουν τά δικαιώματα πού ἔχει ὁ Τριαδικός Θεός πάνω μας.

Ἀλλοῦ πάλι χωρίς κριτήρια καί γνώσεις...ἀγγίζουν ἕνα δύσκολο θέμα π.χ. τό περί σχέσεων ἐκκλησίας –κράτους, μπολιάζουν με δόλιες σκέψεις τούς μαθητές, θεωρώντας δεδομένο τήν ἀντίθεση ἐκκλησίας κράτους.

Σέ ἄλλο σημεῖο: Λόγος γιά τό σωματίδιο τοῦ Θεοῦ Χίγκς. Στή συνέχεια ἔχοντας καί αὐτήν τή πληροφορία οἱ μαθητές πρέπει να αποτυπώσουν με συντομία και με επιχειρήματα τη στάση και τις σκέψεις τους σε σχέση με τις λεγόμενες αποδείξεις για την ύπαρξη του Θεού. Με ποια κριτήρια; Με ποιες γνωσεις; Μία ἀπό τά ἴδια . Χωρίς κριτήρια και γνωσεις...ἀγγίζουν ἕνα δύσκολο θεμα περί σχέσεων π.χ. ἐκκλησίας –κράτους, βάζοντας ἰδέες στούς μαθητές θεωρώντας δεδομένο τήν ἀντίθεση ἐκκλησίας κράτους. «Σε συλλογικό ρόλο, σκεφτείτε τυχόν διλήμματα που μπορεί να βιώνει, σήμερα, ένας χριστιανός ή γενικότερα ένας πιστός, λόγω της διπλής ιδιότητάς του ως πιστός και ως πολίτης. Να εκφράσετε στην ολομέλεια της τάξης τις απόψεις σας, σε ανοικτή συζήτηση».

Ἀλλοῦ, πολύ βλάσφημο θά τό λέγαμε, ἐξισώνεται ἕνα κοσμικό γεῦμα μέ τόν Μυστικό Δεῖπνο καί ζητεῖται ἀπό τόν μαθητή νά ζωγραφίσει τή σχέση τους. Καί καλά γιά νά κατανοηθεῖ περισσότερο ἡ Θεία Εὐχαριστία. Ἄλλο παράδειγμα γιά νά καταλάβουν οἱ μαθητές τήν παραβολή τοῦ Καλοῦ Σαμαρείτη εἶναι π.χ. οι εκπαιδευτές-νοσηλευτές του Ερυθρού Σταυρού πού ἐπισκέπτονται ἕνα σχολεῖο για να δείξουν πῶς να προσφέρουμε πρώτες βοήθειες. Σχετίζεται αὐτό μέ τήν προσφορά καί βοήθεια ἀκόμη καί πρός τόν ἐχθρό;

Ἄλλη δραστηριότητα: Περίγραμμα Γ Γυμ. Σέ χαρτόνι ἤ στόν πίνακα σχεδιάζεται τό περίγραμμα περί οὗ γίνεται λόγος π.χ. Ρωμαιοκαθολικός μοναχός, Πάπας Φραγκίσκος, η Τερέζα Μαρία, ὁ Λούθηρος. Ἐντός τοῦ περιγράμματος καταγράφονται γνωρίσματα του χαρακτήρα, σκέψεις ή συναισθήματα του απεικονιζόμενου προσώπου και εκτός του περιγράμματος σκέψεις και συναισθήματα άλλων. Καί πάλι ἀνθρωποκεντρική θεώρηση. Ἀλλοῦ : Α΄γυμ «Ας προσπαθήσουμε να κάνουμε τον κόσμο Παράδεισο, έχοντας σαν πρότυπο την αγάπη και την ενότητα της Αγίας Τριάδας και ας επιχειρήσουμε να δημιουργήσουμε μερικούς κανόνες συνύπαρξης στη σχολική μας κοινότητα. Ας μην γράψουμε απαγορεύσεις» . Μά στόν Παράδεισο δέν μπῆκε ἡ πρώτη ἀπαγόρευση; Να΄ΜΗΝ φᾶνε ἀπό τόν ἀπαγορευμένο καρπό γιατί θά πεθάνουν. Προχωρᾶμε στήν Δημιουργία ἰδιωτικῶν προσευχῶν Π.χ. Μέ ἀφορμή τόν ὕμνο τῶν Τριῶν Παίδων ας γράψουμε κι εμείς έναν άλλον σύντομο ύμνο ή Γράψτε προσευχή πρός τόν Θεό ὅπως καί ἄν τόν ἀποκαλοῦν τἀ παιδιά του ἐπί γῆς. Ἄρα καί πρός τόν σατανά...ἔτσι ἀποκαλοῦν τόν Θεό οἱ σατανιστές. Νομίζετε δέν ὑπάρχουν μαθητές πού ἀσχολοῦνται μέ σατανισμό; Γελιέστε Μπορεῖ ὁ καθένας νά συντάσσει προσευχές ; Δέν θέλει προϋποθέσεις; Γίναμε ὅλοι ξαφνικά θεόπνευστοι;

Ἄλλη δραστηριότητα: Δάσκαλος σε ρόλο. Ο/Η εκπαιδευτικός αυτοσχεδιάζει, υποδυόμενος/-η ἕναν αἱρετικό, π.χ. ἕναν Κόπτη, με σκοπό να αφηγηθεί την ιστορία του/της. Καί ρωτᾶμε: Ὁ θεολόγος θά μιλήσει σάν κόπτης γιά πιό ζωντανό μάθημα; Ἡ ὀρθόδοξη ἀλήθεια θά ἀκουστεῖ ποτέ; Ἤ ἁπλά θά δοῦμε τόν ἠθοποιό κόπτη νά κόπτεται γιά τήν ἀλήθεια τῆς πίστης του;

Καί δέν ἔχουν τελειωμό τά βλάσφημα....παιχνίδι Imagine if πού μόνο αἶσχος θά λέγαμε καί σκίσιμο τῆς σελίδας φυσικά. Λέει: Ας σκεφτούμε: αν η ζωή του Δαβίδ ήταν i) μεταφορικό μέσο ή ii) μετεωρολογικό φαινόμενο, θα ήταν…… διότι...Χωρίς σχόλια...

Καί βέβαια δέν λείπουν οἱ προτεινόμενες Ἐπισκέψεις σε τεμένη, ψηφιακῲ τῷ τρόπῳ, σε ρωμ/κο ναό πραγματικά ἤ ψηφιακα καί να καταγράφονται εντυπώσεις...ἁπλά γιά νά δοῦν οἱ μαθητές χωρίς ἐπισήμανση ἀρνητικῶν στοιχείων. Ποιός ἐγγυᾶται ἄν ὁ μαθητής δέν ἐντυπωσιαστεῖ θετικά;

QR εἰκονίδια τό χειρότερο ἀπό ὅλα!!!

Ὅλα τά μαθήματα ὅλων τῶν εἰδικοτήτων ἔχουν συμπληρωματική παράλληλη μόρφωση ἀπό τό διαδίκτυο. Τίθενται δύο βασικά ἐρωτήματα:

Γιατί να εἶναι τόσο ἀπαραίτητη κάθε φορά, μά κάθε φορά ἡ χρήση τοῦ διαδικτύου τή στιγμή πού ἤδη γίνονται σεμινάρια ἐπί σεμιναρίων γιά τίς συνέπειες τῆς ἐξαρτήσεως ἀπό ΤΝ καί γενικά τό διαδίκτυο;

) Δέν εἶναι ἀνυπέρβλητος πειρασμός μέ τό πρόσχημα τῆς μελέτης νά μπεῖ ὁ μαθητής σέ ἄλλα σάϊτ πονηρίας ἀνηθικότητας καί βίας ἤ νά μιλᾶ καί νά παίζει μέ γνωστούς καί ἀγνώστους; ἐνῶ οἱ ἀνυποψίαστοι γονεῖς θά νομίζουν πώς διαβάζει σχετικα ἀρχεῖα μέ τό μάθημά του; ....

Καί τελειώνουμε μέ τό αἰσιόδοξο μήνυμα τοῦ μακαριστοῦ παπα Σαράντη:

Ἄς μην εἴμαστε ἀπαισιόδοξοι. Οἱ ἐκπ/κοί μας λειτουργοί ὅσο κι ἄν ἔχουν ἐπηρεαστεῖ ἐσχάτως ἀπό ἀλλότριες ἰδεολογίες ὅσο κι ἄν ληθαργεῖ ενδεχομένως μέσα τους τό χάρισμα τῆς καταλλαγῆς(συμφιλίωσης ) μέ τόν Χριστό καί τήν κτίση πού εἶναι ἀπαραίτητος ὅρος γιά τήν ἀγωγή τῶν παιδιῶν μας, εἶναι ὡστόσο βαπτισμένοι ὀρθόδοξοι χριστιανοί . Ἔχουν ἑπομένως χαρισματικές προϋποθέσεις γιά νά ἀνθίσει τό πεδίο τῆς καταλλαγῆς μέσα τους. Ἔχουν εὐαισθησίες καί τά φόντα γιά να διδάξουν τά παιδιά μας αὐτήν τήν θεοκαταλλαγή. Ὁ Θεός νά ἐνεργοποιήσει μέσα τους αὐτό τό χάρισμα ἀφοῦ πρῶτα ἐμεῖς οἱ λειτουργοί τοῦ Ὑψίστου νά τρανώνουμε ἀναμεταξύ μας τήν καταλλαγή. Νά εἴμαστε καί να γινόμαστε ὅλο καί περισσότερο στόν ὀρθόδοξο ἑλληνικό λαό μας ἀρχέτυπα δυναμικῆς καταλλαγῆς γιά νά βοηθήσουμε ὀντολογικά, μᾶλλον θεολογικά δηλ. γόνιμα τόν διάλογο γιά τήν έθνική μας παιδεία.

Εὐχαριστῶ!